Piloten zien hem niet, maar voelen hem wel. Japanse strijdkrachten gebruikten hem in de Tweede Wereldoorlog om hun bommen duizenden kilometers verder op Amerika te droppen. De straalstroom is een brede luchtstroom die rond de aarde kronkelt en snelheden haalt van wel 656 km per uur. Als ze van het Amerikaanse continent naar Europa vliegen, kiezen verkeersvliegtuigen het liefst deze voortrazende rivier van lucht. Op die manier komen ze sneller op de plaats van bestemming.

In 1923 werd in Hamsphire (Engeland) een meteorologische ballon opgelaten die vier uur later in Leipzig werd teruggevonden. In vier uur tijd had de ballon een afstand afgelegd van ongeveer duizend kilometer, wat een gemiddelde snelheid inhield van 250 kilometer per uur. Kennelijk was de ballon opgestegen tot een hoogte van 10 kilometer en daar terechtgekomen in een luchtstroom die zich met de kracht van een wervelstorm westwaarts bewoog.

De straalstroom kan worden voorgesteld als een ovaal lint met een breedte van 200 tot 800 kilometer en een dikte van circa 6 kilometer. De kern bevindt zich in een gebied waar de zogenoemde tropopauze ? de overgang tussen de troposfeer en hoger gelegen stratosfeer een onderbreking vertoont. De straalstroom op het noordelijk halfrond trekt over Amerika, Europa, Rusland en Siberië. Doordat de windrivier op zijn weg verscheidene obstakels ontmoet, ontstaan typische zigzaggen. Bij krachtige wind, in de winter, ontstaan gewoonlijk maar drie zigzaggen. In de zomer is er de neiging tot meer.

De straalstroom is in onze streken de drijvende kracht voor het weer. Hij vormt als het ware een glijbaan waarlangs depressies worden meegevoerd. ’s Zomers loopt de straalstroom gewoonlijk ten noorden van ons land, ?s winters volgt hij meestal een zuidelijker koers. Bij een noordelijke route van de straalstroom bevinden we ons in relatief warme lucht met een opeenvolging van depressies. Loopt de straalstroom ten zuiden van ons land, dan trekken de depressies ten zuiden van ons voorbij, maar bevinden we ons in een koude luchtmassa.

Gaat de straalstroom meanderen (kronkelen als een rivier), dan kunnen hogedrukgebieden en depressies komen vast te liggen, zodat een zogenaamde blokkade (geblokkeerde circulatie) ontstaat, die grote afwijkingen in het weer veroorzaakt. 's Zomers kan zo een stationair hogedrukgebied boven Oost-Europa ontstaan, met voor ons land warme wind uit het oosten en wekenlang mooi weer. Gebeurt zoiets ?s winters, dan is er een langdurige periode van strenge tot soms zeer strenge vorst.